موضع رخ شه نهى ويرانى است * موضع شه پيل هم نادانى است وَ الْعَدْلُ سائِسٌ عامٌّ ، وَ الْجودُ عارِضٌ خاصٌّ « 1 » ديگر اينكه عدالت سائس و اداره كنندهء عموم است ، چيزى است كه پايه و مبناى زندگى عمومى و اساس مقررات است ، اما جود و بخشش يك حالت استثنايى است كه در موقع خاص كسى به كسى جود مىكند و ايثار مىكند . جود و ايثار را نمىتوان مبناى اصلى زندگى عمومى قرار داد و بر اساس آنها مقررات و قانون وضع و آن را اجرا كرد . اگر جود و احسان و ايثار تحت قانون و مقررات لازم‌الاجراء درآيد ديگر جود و احسان و ايثار نام ندارد ، به اصطلاح از وجودش عدمش لازم مىآيد . جود و ايثار وقتى جود و ايثار است كه هيچ قانون و مقررات حتمى و لازم‌الاجراء نداشته باشد و آدمى صرفاً به خاطر كرم و بزرگوارى و گذشت و نوع‌دوستى و بلكه حيات‌دوستى جود كند . پس بنابراين عدل از جود افضل است . اين بود جواب علىّ مرتضى عليه السلام در مورد افضليّت عدل از جود . هرگز يك انسانى كه تفكر اجتماعى ندارد و با مقياسهاى فردى اندازه‌گيرى مىكند اين طور جواب نمىدهد ، نمىگويد عدل از جود بالاتر است . اما على عليه السلام در اين سخن بسيار پرقيمت خود ، به عدل از نظر اجتماعى نگاه مىكند و با مقياس اجتماعى اندازه‌گيرى مىكند . اين سخن ، سخن كسى است كه فلسفهء اجتماعى روشنى دارد . جود و عدل از ديدگاه اخلاق فردى علماى اخلاق جود را از عدل بالاتر دانسته‌اند ، اما علىّ مرتضى عليه السلام در كمال صراحت مىگويد عدل به اين دليل و اين دليل از جود بالاتر است . البته اين دو نظر از دو زاويه و دو ديدگاه است . اگر تنها از جنبهء فردى و اخلاق شخصى مطلب را مطالعه كنيم ، جود از عدل بالاتر است . از نظر ملكات اخلاقى ، ملكهء جود و ايثار بالاتر است از ملكهء عدالت ، زيرا شخص عادل از آن جهت كه شخصاً و از نظر اخلاق شخصى و فردى عادل است ، در اين حد از كمال انسانى است

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، حكمت 429 .